Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada alüminyum tüplü kutu benzeri tüple korunan bir kutu ve romeo julieta no. 2 tekli benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek demektir ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, çünkü bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı azaltır çünkü kalabalık ortamlarda ince notalar çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide tartılır böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme esnasında telefon uzakta kalırsa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle hafif ve net gelir elbette bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü asıl tat çoğu zaman bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve tonlar belirginleşir hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından sertçe notalar baskın olabilir gerçekten ısınmış yaprak asıl tadını ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, o nedenle kabaca üçe ayırmak işinizi görür. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda çekmek ısıyı yükseltir hem de tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net hâle getirir mutlaka sabit aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. 1 hafif aromayı, beş de damakta baskın duran güçlü aromayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve not kalitesi artar. Petit julietas neye benzer benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt basamaklarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Romeo julieta petit julietas kutusu gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not alabilir. Puanı vermeden önce birkaç çekiş yapmak şarttır öte yandan ondalık notlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası en çok tercih edilen değerdir, zira dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, yanışın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül hattının eşit ilerlemesini da gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı notalar erken belirir gerçekten ince çubuklarda sıcaklık artışı çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz yanma hızı ise tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha yavaş akar ve notalar daha geç açılır ve bu çabukluk aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres nasıl içilir benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse yorum bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar ama şiddetini düşürmez tersine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden çapı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi sonra geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece güçlü tat ince olanın tadını bastırmaz. Aradaki bekleme süresi yaklaşık yarım saat olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki tat ile burnun yakaladığı koku oysa bu iki kanal birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu ayrım ilk bakışta küçük gelse de yorumları epey etkiler. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça çıkarmak retrohale denemesidir mesela ılık bir soluk aromayı daha zengin açar. Romeo y julieta short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını net verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk de fındıksı tonu daha kısa geçirir hızlı bir çekiş ise ince tonları örter. Yoğunluk dilde zayıf fakat koku tarafında yüksek çıkabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi kişiler açısından önce koku yoluyla gelen ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak kısmı de detay göstermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak yorulduğunda yoğunluk olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında deneme yapacaksanız bu önlem iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir damak en güçlü aromayı bile soluk hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de tat algısını düşürür. Puritos serisi benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha net anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim tatlı sıvıdan hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde içim hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ile bitiş arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin ağırlığı daha fazladır. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü de kakao tonunu hızla ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek çubuktan daha sağlam izlenim sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça tat katmanı azalır, fakat yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa açmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir deneme yoğunluk hakkında güvenilir bir fikir sunmaz yani her deneme bir öncekinin üstüne eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile saat algıyı değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak işe yarar yoksa aynı notalar defalarca baştan öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao tonu değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi görmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ve puan deftere girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar ileride açıldığında ilginç sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki basamaktan fazla sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde öz cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm güçlü sedir kokusu şeklinde bir not tatmin edici sayılır. İleride bakıldığında net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin damaktaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de tatların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir duman zayıf bir aromayla gelebilir. San cristobal la cabaña puro gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir notasını güçlü tutar üstelik ağır bir duman aromasız de olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü aroma verebilir tersi hâl de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakarak yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Aynı gövdeli iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi sabır ve düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir havada çubuk hızlı yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu nedenle oda koşullarını de kayda geçirmek yararlıdır. Çok nemli ortamda ise duman tıkanır ve aroma bastırılır sıcaklık de tütünün yanma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. La prado nasıl içilir gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu hesaba katmak gerekir yoksa farklı günlerde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru görülür tadım günü planlarken bunu unutmayın. Temiz hava ortamdaki kokuları azaltır, parfüm de algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki nem ya da esinti çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yoldur. Havasız bir odada duman birikirse sonraki denemenin aroması yanlış okunabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla sertse kül düzeni bozulur.